Horen, zien en lezen

DOOR TONYA BARANOV

 

 Langzaamaan komt de zomervakantie in zicht. Vaak ligt de druk in de laatste maanden voorafgaand aan de zomervakantie echter wel hoog. De laatste tentamens die je moet halen, papers die nog af moeten of misschien ben je wel aan het afstuderen. Hoe dan ook, als het tempo hoog ligt en je het gevoel hebt dat je continu op de snelweg zit, is het juist belangrijk om jezelf een moment te gunnen om tot jezelf te komen. Daarom, speciaal voor de geïnteresseerden een aantal leuke boeken, series en films in gerechtelijke en criminologische sfeer.

 

Series

 

Mindhunters (2017)

 

Deze Amerikaanse dramaserie is gebaseerd op een waargebeurd verhaal. In de jaren ‘70 begonnen twee FBI-agenten en later ook een academicus onderzoek te doen naar de psychologische drijfveren van seriemoordenaars (in deze Netflix-serie veelal met een seksueel motief). Dit onderzoek viel niet toevallig samen met de oprichting van de Behavioural Science Unit van de FBI en het schrijven van de Crime Classification Manual waar de hoofdpersonen aan hebben meegewerkt en meegeschreven. Het doel van het onderzoek was vooral om een patroon trachten te ontdekken in het denken van seriemoordenaars en hiermee ook zaken op te lossen en seriemoordenaars in een vroeg stadium te herkennen. En hoe kan dit beter dan de persoon die dit gedrag verricht het zelf te vragen? De hoofdpersonen nemen dan ook een flink aantal ijzingwekkende interviews met veroordeelde seriemoordenaars af om deze vervolgens te analyseren. Dit alles overigens binnen de veilige muren van gevangenis. Ik heb de serie als huiveringwekkend en angstaanjagend ervaren vanwege de afgrijselijke daden van deze zware criminelen (geen zorgen, men vertelt over deze daden, maar je krijgt er naast foto’s niet veel van te zien). Ik vond het echt ijzingwekkend om te zien waar sommige medemensen toe in staat zijn en ook nog eens van hun gruwelijkheden lijken te genieten. Verder is die ijzingwekkende sfeer niet alleen te danken aan de sterke verhaallijn, maar ook aan de uitmuntende acteerkunsten, de prachtige cinematografie en de grimmige muziek. Daarnaast is het ook interessant vanwege het psychologische aspect. Wat zijn bijvoorbeeld de psychologische triggers voor deze mensen geweest? Welk gedrag vertoonde hij in zijn jeugd? Of later, welk gedrag vertoonde hij in de aanloop naar de daad toe? Als je van een spannende serie houdt en geïnteresseerd bent in forensische psychiatrie is dit zeker een aanrader. Een kleine disclaimer is overigens dat de hoofdpersonages (de FBI-agenten) zijn gefictionaliseerd. Geloof me, dat is wel goed om in je achterhoofd te houden. Het zou je anders wellicht kunnen verontrusten.

 

Killer Inside: The Mind of Aaron Hernandez (2020)

 

Deze wederom Amerikaanse productie is een documentaireserie bestaande uit drie afleveringen over hoe het mogelijk is dat topsporter Aaron Hernandez die alles leek te hebben (lees: rijk, beroemd, succesvol, verloofd, vader), dit alles vergooide door radicaal het verkeerde pad op te gaan. De toenmalige NFL-speler werd namelijk verdacht van de moord op zijn vriend en toekomstige zwager terwijl hij tijdens het proces ook nog verdachte werd van een dubbele moord van een aantal jaar vóór de moord waarvoor hij op dat moment terechtstond. Iets wat voor de nodige kippenvel zorgde, aangezien hij na het vermoedelijk plegen van die dubbele moord nog een heel seizoen succesvol had gespeeld in de NFL. Het wekte de indruk dat in het hypothetische geval waarin hij daadwerkelijk de dader zou zijn (de zaak zou nog voorkomen in hoger beroep, maar zover is het nooit gekomen), het geen effect had op zijn psyche. Het motief van alle drie de moorden is tot op de dag van vandaag onduidelijk. Overigens, net als de vraag waarom iemand die alles leek te hebben en vrijwel onbetwist door al zijn naasten, collega’s en kennissen werd omschreven als een goede man en fun to be around, zoiets zou doen? In de documentaire komen verschillende journalisten en experts aan het woord, alsook jeugdvrienden, collega’s uit de NFL en zijn toenmalige advocaat. Ik vond het een zeer interessante en boeiende documentaire. Zo worden er verschillende geluidsopnames van telefoongesprekken afgespeeld en videobeelden van de rechtszaken vertoond. Ik heb de documentaireserie in één keer uitgekeken. Niets anders dan lof, althans aanvankelijk. Nu lijkt enige relativering toch op zijn plaats. Het blijft immers een documentaire en die zijn zelden objectief.  Een dokter mag nooit een diagnose op afstand stellen en zo zouden buitenstaanders ook niet zomaar de psychologische drijfveren van Aaron Hernandez mogen duiden op basis van niet-bevestigde stellingen en bronnen. De advocaat van Aaron Hernandez (José Baez), die heeft meegewerkt aan de documentaire, heeft via Instagram zijn ongenoegen geuit en onder andere gezegd dat ‘they are not even close to the truth’ en ‘the truth (is) usually found on the cutting room floor’. De waarheid zal ergens in het midden liggen. Overigens vond ik het wel heel goed dat er veel aandacht was voor wie de slachtoffers waren. In zaken waarbij beroemdheden zijn betrokken, verdwijnen zij vaak naar de achtergrond. Ook vond ik het interessant dat de neurologische aandoening CTE die alleen post-mortem kan worden vastgesteld, aan bod kwam. Deze aandoening zou ook van invloed kunnen zijn geweest op het gedrag van Aaron Hernandez. Hoe dan ook, de documentaire geeft veel stof tot nadenken en ik kan hem iedereen dan ook zeker aanbevelen.

 

Films


Knives Out (2019)

 

Daniel Craig kruipt in deze film in de huid van een detective die anoniem is ingehuurd om een moordzaak op te lossen. Het betreft de moord op de 85-jarige Harlan Thrombey. Opmerkelijk genoeg werd hij de ochtend volgend op zijn feest ter ere van zijn 85e verjaardag dood aangetroffen in zijn landhuis waar het feest ook had plaatsgevonden. Al snel werd iedereen die aanwezig was op dit feest verdachte. Iets wat de liefhebber van het genre natuurlijk gelijk doet denken aan een Agatha Christie-achtig plot. Ik vond het een spannende, raadselachtige en grappige film. Vooral dat laatste bewonder ik, aangezien een detective met humor snel de plank kan misslaan door geforceerde, overdreven en niet gepaste humor. In deze film is daar niets van waar. De humor is zo nu en dan misschien zwart te noemen, maar in mijn ogen wel steengoed. Net als de verhaallijn overigens. Geen moment heb ik mij verveeld door clichés, een langdradig verhaal of een slechte ontwikkeling van de personages. Elk personage had een eigen karakter dat hem menselijk maakte waardoor je je als toeschouwer kan inleven. Kortom, ga dat zien. Entertainment pur sang.

 

To Kill a Mockingbird (1963)

 

Een echte klassieker. Tijdloos. Als je een cinefiel bent, heb je de film waarschijnlijk al gezien, maar anders raad ik je aan dat alsnog te doen. De film speelt zich dertig jaar eerder af dan de release wat dus anno 2020 bijna honderd jaar geleden is. De film speelt zich verder af in het diepe zuiden van het toentertijd zeer conservatieve Amerika en het verhaal is gebaseerd op het beroemde boek van Harper Lee. Ik heb zowel het boek gelezen als de film gezien en daar heb ik geen spijt van gekregen. De verfilming is zeer mooi gemaakt. Hollywoodlegende Gregory Peck speelt de vriendelijke, rechtvaardige en galante advocaat Atticus Finch die een zwarte man verdedigt die ten onrechte wordt beschuldigd van de verkrachting van een witte vrouw. De film vertelt het verhaal op een indringende en tegelijk luchtige wijze waarmee op ons allen een -spoiler- moreel appèl wordt gedaan. Laat je inspireren door de zorg waarmee deze film is gemaakt en hoe het verhaal wordt verteld. Geniet.

 

Boeken

 

De Schiedammer Parkmoord (2003)

 

Strafrechtadvocaat Frederique Ficq noemde dit boek tijdens haar interview in College Tour een boek dat iedere student rechten moet hebben gelezen. Nou, dan doen we dat maar hé? Het boek is geschreven door Prof.dr. P.J. van Koppen, een autoriteit op het gebied van de Rechtspsychologie. Hij maakt in dit boek een rechtspsychologische reconstructie van de gruwelijke moordzaak op een tienjarig meisje. De zaak werd in de media bekend onder de naam ‘De Schiedammer Parkmoord’. De vraag die in dit boek centraal staat is of de man die in deze zaak was veroordeeld tot achttien jaar gevangenisstraf en TBS de dader was of dat de dader nog vrij rond zou lopen. De moord vond plaats in 2000 en het boek is drie jaar later geschreven. Ik verklap niet te veel wanneer ik zeg dat de twijfels achteraf terecht bleken te zijn, toen de échte dader jaren later bekende.

 

De avonturen van een jonge bioloog (2018) - David Attenborough

 

Geheel ongepast wellicht. Maar, niet geheel. Ik geloof er namelijk sterk in dat je soms iets compleet anders moet doen, of in dit geval lezen, om hetgeen waar je zoveel mee bezig bent weer met een frisse blik te kunnen benaderen. Een mentale vakantie. Je gaat immers toch op vakantie om even te vluchten van de werkelijkheid? Nou, dit boek van legende David Attenborough helpt hier naar mijn mening uitstekend bij. Dit boek is echt heerlijk om te lezen. David Attenborough, tevens op de voorkant van het boek prachtig afgebeeld met een aap om zijn nek, vertelt in dit boek over zijn bijzondere ontdekkingsreizen die hij in de jaren 50 heeft gemaakt. Hij kreeg namelijk in 1954 de kans om de wereld rond te reizen op zoek naar zeldzame dieren voor de collectie van de London Zoo (tevens met het oog op wetenschappelijk onderzoek) en om dit vast te leggen voor de BBC. Het is echt fascinerend om te lezen in welk bergzaam gebied, oerwoud of tropisch regenwoud hij nou weer is geweest en wat daar is gebeurd. Ook vond ik het fascinerend om te lezen over al die bijzondere dieren en de kennis die David Attenborough daarover heeft. Deze bijzondere avonturen vallen samen in een tijd ver voor ons digitale tijdperk, de globalisatie en massatoerisme. Een tijd waarin men nog op ontdekkingsreis kón gaan. Ik zou zeggen, gun jezelf die mentale break en laat je meeslepen door de prachtige verhalen.